و لحم هر حيوان در اسم خود مذكور شد و مىشود و در اينجا به قول كلى و بالاجمال چيزى ذكر مىيابد . ببايد دانست كه چون بدن انسان مركب از مواليد ثلثه است و حيوانيت بر آن غالب پس انسب غذاى براى بدل ما يتحلل او لحم است لهذا در حديث شريف نبوى صلى الله عليه و آله وارد است كه سيد الطعام اللحم و طبيعت مدبره بدن ناچار است در استحاله نبات تا آن را شبيه به مغتذى نمايد از هفت قسم فعل از تحليل و استحاله و تفريق و عقد و تشبيه و تغذيه و ادخال در حيوانات با اقل اين افعال مدعا حاصل است مثلًا در شير آنها پنج فعل كافى است كه تفريق و تغذيه آن هضم و تمييز است و تعقيد و تشبيه و ادخال باشد و در بيضه طيور سه فعل كافى است كه تحليل و استحاله و تمييز باشد و در لحوم دو فعل كه تشبيه و ادخال باشد كافى است پس لحوم صيد و بهترين ساير اغذيه شدند و گوشت مقاديم حيوان از گردن و دست و سينه بهتر از مؤخر آن مانند ران و پشت مازه و گرده ردى و گوشت ايمن بهتر از ايسر و جانب وحشى خشك‌تر و بطى النزول و انثى نرم‌تر و ارطب و بهترين لحوم لحم حيوان جوان صحيح المزاج فربه است در امزجه لطيفه صاحبان ترفه و سكون و آرام و بهترين مواشى بز و گوسفند است كه كمتر از شش ماه و زياده از يك ساله نباشند و بعد از آن گوساله و يك ساله گاو و گاوميش و شتر جوان بهتر از شتر بچه و از وحوش بچه بز كوهى است و آهو بره و گوشت حيوان خصى كرده از گوشت ناخصى كرده بهتر است و الطف و گوشت حيوان راعى چريده بهتر و الطف از محبوس معلوف و از حيوان سياه بهتر و لذيذتر و سبك‌تر از سرخ اجود و متوسط و از سفيد بطىالهضم و سمين و سريع الاستحاله به تعفن و فساد و گوشت سرخ دور از فساد به تعفن و سريع الهضم و مذبوح در همان روز بهتر از بايت شب مانده و قديد گرم و خشك و قليل الغذاء بسيار زبون و مولد خلط ردى و لحوم برّى بهتر از اهلى و بهترين لحوم برّى ظبى و بهترين اهلى ضان و گوشت جدى اقل فضولًا است از غير آن و لحوم حيوانات برّى از براى بلغمى مزاجان و صاحبان فلج و استسقا و كسانى كه برودت و رطوبت بر مزاج ايشان غلبه نموده باشد با سركه و آب غوره و امثال آن براى محرورين و كسى كه مزاج آن ملتهب نباشد مطنجن آن را با مرى و زيت بخورد و گوشت اعضاى عصبانى مولد بلغم است و گوشت سرخ خالى از ليف عصب گرم و تر و قريب به استخوان خشك و متين و گوشت طفلى بارد رطب لزج و گوشت نعجه ردى ضعيف الغذاء ، مصلح آن و مصلح هر گوشت ضعيف رطب و پياز و فلفل و زنجبيل و دارچينى و قرنفل و هيل‌بوا و زيره و امثال اينها است و مصلح گوشتهاى گرم و خشك سركه و آب غوره و روغن و گوشتهاى گرم و تر گشنيز و سماق و امثال اينهاست و گوشت رخو كه در آن عصب نباشد لذيذ خصوص گوشت سينه و پستان به سبب توليد شير در آن و گوشت زبان لذيذ سريع الهضم و گوشت حيوان وحشى و حمار الوحش گرم و خشك در سيّم و سريع الهضم كثير الغذا مايل به سوداويت و در فصل زمستان خوردن آن و امثال آن بهتر و گفته‌اند بطىالهضم و ردى الكيموس و گوشت كباش جهت كسى كه ذراريح خورده باشد نافع و گوشت ارنب گرم و خشك ، گوشت بريان كرده آن جهت قرحه ريه مفيد و گوشت قنفذ بسيار تر است و گوشت چرب و دنبه گرم‌تر از همه و غليظتر و بطىالهضم و ملين شكم و قليل الغذا و ردى و سريع الاستحاله به دخانيت و صفرا و گوشت گاو و ماده كثير الغذاء غليظ سوداوى و مولد امراض سوداويه و خشك‌تر از گوشت بز و گوشت جوان آن سريع الهضم‌تر و بهترين آن گوشت بچه گاو ماده و بهترين اوقات خوردن آن فصل بهار و اول تابستان و پوست خربزه مهرّا كننده آنست چون در حين طبخ در آن اندازند و همچنين در هر گوشت صلب كه زود مهرّا نگردد و اكثار گوشت گاو مولد بهق و امراض سوداوى و گوشت شقراق كاسر رياح و بعيد التعفن از گوشت بز و گوسفند و قليل الشحم و يابس الجوهر و قليل الغذا ردى و گوشت حيوانات صيد گرم و خشك و مولد خون غليظ سوداوى و بهترين آنها گوشت آهو است و گوشت سباع و ذات المخاليب همه آنها ردى ، اجتناب از آنها واجب و گوشت ضان معتدل در رطوبت و يبوست سريع الهضم مولد خون جيد و جهت محرور المزاج نافع و گوشت جزور يعنى بچه شتر بسيار گرم و خشك و مولد خلط غليظ و جهت اصحاب كد و رياضت شديد و عرق النساء و در آخر حميات ربع نافع و گوشت سنور يعنى گوشت گربه گرم و تر و گويند سرد است مسخن گرده و جهت درد پشت و بواسير مفيد و لحم الخيل يعنى گوشت اسب مانند گوشت شتر مخلخل مسام و جهت اصحاب كد و رياضت شديده نافع و مولد سودا و از طيور طيور متوسطه كه قريب به مرغ خانگى باشند مانند كبك و تذرو و دراج و حجل و طيهوج و امثال اينها ، صغير اينها بهتر از كبير و برّى بهتر از اهلى و بهترين برّى طيور مذكوره و بهترين اهلى دجاج و از طيور مايى آنچه گردن آن بلند و عظيم الجثه باشد ردى است و لحوم برّى كبار همچنين طيور كبار جثه مانند بط و اوز مورث حميات ربع‌اند و از مايى ماهيان متوسطه در بزرگى و كوچكى آب جارى صخرى لطيف مانند ماهى رضراضى و حلوا ماهى و ماهى رهو و اندوارى و آبنوس و امثال اينها و از براى اصحاب كد و رياضت قوى المزاج حار لحوم قويه غليظه مانند گوشت جزور و خيل و گوزن و گاوميش بهتر و اولى است از لطيفه خفيفه و بايد كه حيوانات رطبة المزاج را بعد از استكمال قوّت آنها و يابسه را هنگام طفوليت و كوچكى ذبح